درسنامه آموزشی قرآن کلاس هفتم
درس 9: قرآن در نگاه دانشمندان
جلسۀ اوّل: سوره کَهف و سوره مریم
قَالَ هَذَا رَحْمَةٌ مِنْ رَبِّی فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ رَبِّی جَعَلَهُ دَکَّاءَ وَ کَانَ وَعْدُ رَبِّی حَقًّا ﴿98﴾ وَ تَرَکْنَا بَعْضَهُمْ یَوْمَئِذٍ یَمُوجُ فِی بَعْضٍ وَ نُفِخَ فِی الصُّورِ فَجَمَعْنَاهُمْ جَمْعًا ﴿99﴾ وَ عَرَضْنَا جَهَنَّمَ یَوْمَئِذٍ لِلْکَافِرِینَ عَرْضًا ﴿100﴾ الَّذِینَ کَانَتْ أَعْیُنُهُمْ فِی غِطَاءٍ عَنْ ذِکْرِی وَ کَانُوا لَا یَسْتَطِیعُونَ سَمْعًا ﴿101﴾ أَفَحَسِبَ الَّذِینَ کَفَرُوا أَنْ یَتَّخِذُوا عِبَادِی مِنْ دُونِی أَوْلِیَاءَ إِنَّا أَعْتَدْنَا جَهَنَّمَ لِلْکَافِرِینَ نُزُلًا ﴿102﴾ قُلْ هَلْ نُنَبِّئُکُمْ بِالْأَخْسَرِینَ أَعْمَالًا ﴿103﴾ الَّذِینَ ضَلَّ سَعْیُهُمْ فِی الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَ هُمْ یَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ یُحْسِنُونَ صُنْعًا ﴿104﴾ أُولَئِکَ الَّذِینَ کَفَرُوا بِآیَاتِ رَبِّهِمْ وَلِقَائِهِ فَحَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فَلَا نُقِیمُ لَهُمْ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَزْنًا ﴿105﴾ ذَلِکَ جَزَاؤُهُمْ جَهَنَّمُ بِمَا کَفَرُوا وَ اتَّخَذُوا آیَاتِی وَ رُسُلِی هُزُوًا ﴿106﴾ إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ کَانَتْ لَهُمْ جَنَّاتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلًا ﴿107﴾ خَالِدِینَ فِیهَا لَا یَبْغُونَ عَنْهَا حِوَلًا ﴿108﴾ قُلْ لَوْ کَانَ الْبَحْرُ مِدَادًا لِکَلِمَاتِ رَبِّی لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ أَنْ تَنْفَدَ کَلِمَاتُ رَبِّی وَ لَوْ جِئْنَا بِمِثْلِهِ مَدَدًا ﴿109﴾ قُلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِثْلُکُمْ یُوحَى إِلَیَّ أَنَّمَا إِلَهُکُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ فَمَنْ کَانَ یَرْجُو لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْیَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا وَ لَا یُشْرِکْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَدًا ﴿110﴾
ترتیل صوتی آیات 98 تا 110 سوره کَهف
کهیعص ﴿1﴾ ذِکْرُ رَحْمَتِ رَبِّکَ عَبْدَهُ زَکَرِیَّا ﴿2﴾ إِذْ نَادَى رَبَّهُ نِدَاءً خَفِیًّا ﴿3﴾ قَالَ رَبِّ إِنِّی وَ هَنَ الْعَظْمُ مِنِّی وَ اشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَیْبًا وَ لَمْ أَکُنْ بِدُ عَائِکَ رَبِّ شَقِیًّا ﴿4﴾ وَ إِنِّی خِفْتُ الْمَوَالِیَ مِنْ وَرَائِی وَ کَانَتِ امْرَأَتِی عَاقِرًا فَهَبْ لِی مِنْ لَدُنْکَ وَ لِیًّا ﴿5﴾ یَرِثُنِی وَ یَرِثُ مِنْ آلِ یَعْقُوبَ وَ اجْعَلْهُ رَبِّ رَضِیًّا ﴿6﴾ یَا زَکَرِیَّا إِنَّا نُبَشِّرُکَ بِغُلَامٍ اسْمُهُ یَحْیَى لَمْ نَجْعَلْ لَهُ مِنْ قَبْلُ سَمِیًّا ﴿7﴾ قَالَ رَبِّ أَنَّى یَکُونُ لِی غُلَامٌ وَ کَانَتِ امْرَأَتِی عَاقِرًا وَ قَدْ بَلَغْتُ مِنَ الْکِبَرِ عِتِیًّا ﴿8﴾ قَالَ کَذَلِکَ قَالَ رَبُّکَ هُوَ عَلَیَّ هَیِّنٌ وَ قَدْ خَلَقْتُکَ مِنْ قَبْلُ وَ لَمْ تَکُ شَیْئًا ﴿9﴾ قَالَ رَبِّ اجْعَلْ لِی آیَةً قَالَ آیَتُکَ أَلَّا تُکَلِّمَ النَّاسَ ثَلَاثَ لَیَالٍ سَوِیًّا ﴿10﴾ فَخَرَجَ عَلَى قَوْمِهِ مِنَ الْمِحْرَابِ فَأَوْحَى إِلَیْهِمْ أَنْ سَبِّحُوا بُکْرَةً وَعَشِیًّا ﴿11﴾
ترتیل صوتی آیات 1 تا 11 سوره مریم
آموزش مفاهیم
فعالیت اوّل (صفحه 82 کتاب درسی)
جدول زیر را با استفاده از کلمات داده شده کامل کرده و سعی کنید معنای کلمات را به خاطر بسپارید.
انسان، کار، پرستش، وحی میشود، ملاقات
| ردیف | کلمه | معنا | ردیف | کلمه | معنا |
| 1 | اَنَا | من | 2 | یوحٰی | وحی میشود |
| 3 | لِقاء | ملاقات، دیدار | 4 | عَمَل | عمل، کار |
| 5 | صالِح | خوب، شایسته | 6 | عِبادَة | عبادت، پرستش |
| 7 | بَشَر | بشر، انسان | 8 | اِنَّما، اَنَّما | فقط |
فعالیت دوم (صفحه 82 کتاب درسی)
با دقت در محل درست و نادرست ترجمهٔ کلمهٔ «اِنَّما» ترکیبها و عبارات قرآنی زیر را به شکل صحیح ترجمه کنید.
اِنَّما وَ لِیُّکُمُ اللهُ:
ترجمه نادرست: فقط ولیّ شما خداست
ترجمه درست: ولیّ شما فقط خداست
1- قُل اِنَّمآ اَنَا بَشَرُ مِثلُکُم: بگو من فقط بشری مانند شما هستم.
2- یوحیٰٓ اِلَیَّ: وحی میشود به من
3- اَنَّمآ اِلٰهُکُم اِلٰهُ واحِدُ: همانا پروردگار شما، پروردگار یکتاست.
4- لِقآءَ رَبِّه: دیدار پروردگارش
5- عَمَلًا صالِحًا: کار نیکو
انس با قرآن در خانه (صفحه 83 کتاب درسی)
الف) خواندن روزانۀ قرآن کریم: هر روز درخانه یک صفحه از صفحات 304 تا 309 قرآن کریم را بخوانید.
ب) ترجمهٔ آخرین آیهٔ سورهٔ کهف و آیهٔ دوم سورهٔ مریم را کامل کنید.
1- قُل اِنَّمآ اَنَا بَشَرُ مِثلُکُم یوحیٰ اِلَیَّ: بگو به درستی که من بشری هستم مانند شما که وحی میشود به من؛
2- اَنَمآ اِلٰهُکُم اِلٓهُ واحِدُ: که همانا خدای شما خدایی یکتاست.
3- فَمَنْ کَانَ یَرْجُوا لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْیَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا وَ لَا یُشْرِکْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَدًا: پس هر کس که امید دارد دیدار پروردگارش را. پس باید انجام دهد کار نیکو را. و شریک نگیرید برای خدا کسی را.
4- ذِکْرُ رَحْمَتِ رَبِّکَ عَبْدَهُ زَکَرِیَّا: یادی از رحمت و پروردگار تو به بندهاش (حضرت) زکریا.
ج) از صفحهٔ 304 سه عبارت یا ترکیب سادهٔ قرآنی نوشته و معنا کنید.
1- لَا یَسْتَطِیعُونَ: نمیتوانستند.
2- سَعْیُهُمْ: سعیشان
3- نُنبَّکُم: خبر دهیم.
د) آیهای در صفحهٔ 307 قرآن کریم «راه مستقیم» را معرفی کرده است. این آیه را جستوجو، معنا و حفظ کنید. با دقت و تدبر در این آیه میتوانید بگویید راه مستقیم چیست؟
راه راست ایمان آوردن به خدا و پرستش او و اطاعت از دستورات الهی است.
جلسۀ دوم: سوره طه
وَ أَنَا اخْتَرْتُکَ فَاسْتَمِعْ لِمَا یُوحَى ﴿13﴾ إِنَّنِی أَنَا اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدْنِی وَ أَقِمِ الصَّلَاةَ لِذِکْرِی ﴿14﴾ إِنَّ السَّاعَةَ آتِیَةٌ أَکَادُ أُخْفِیهَا لِتُجْزَى کُلُّ نَفْسٍ بِمَا تَسْعَى ﴿15﴾ فَلَا یَصُدَّنَّکَ عَنْهَا مَنْ لَا یُؤْمِنُ بِهَا وَ اتَّبَعَ هَوَاهُ فَتَرْدَى ﴿16﴾ وَ مَا تِلْکَ بِیَمِینِکَ یَا مُوسَى ﴿17﴾ قَالَ هِیَ عَصَایَ أَتَوَکَّأُ عَلَیْهَا وَ أَهُشُّ بِهَا عَلَى غَنَمِی وَلِیَ فِیهَا مَآرِبُ أُخْرَى ﴿18﴾ قَالَ أَلْقِهَا یَا مُوسَى ﴿19﴾ فَأَلْقَاهَا فَإِذَا هِیَ حَیَّةٌ تَسْعَى ﴿20﴾ قَالَ خُذْهَا وَ لَا تَخَفْ سَنُعِیدُهَا سِیرَتَهَا الْأُولَى ﴿21﴾ وَ اضْمُمْ یَدَکَ إِلَى جَنَاحِکَ تَخْرُجْ بَیْضَاءَ مِنْ غَیْرِ سُوءٍ آیَةً أُخْرَى ﴿22﴾ لِنُرِیَکَ مِنْ آیَاتِنَا الْکُبْرَى ﴿23﴾ اذْهَبْ إِلَى فِرْعَوْنَ إِنَّهُ طَغَى ﴿24﴾ قَالَ رَبِّ اشْرَحْ لِی صَدْرِی ﴿25﴾ وَ یَسِّرْ لِی أَمْرِی ﴿26﴾ وَ احْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسَانِی ﴿27﴾ یَفْقَهُوا قَوْلِی ﴿28﴾ وَ اجْعَلْ لِی وَ زِیرًا مِنْ أَهْلِی ﴿29﴾ هَارُونَ أَخِی ﴿30﴾ اشْدُدْ بِهِ أَزْرِی ﴿31﴾ وَ أَشْرِکْهُ فِی أَمْرِی ﴿32﴾ کَیْ نُسَبِّحَکَ کَثِیرًا ﴿33﴾ وَ نَذْکُرَکَ کَثِیرًا ﴿34﴾ إِنَّکَ کُنْتَ بِنَا بَصِیرًا ﴿35﴾ قَالَ قَدْ أُوتِیتَ سُؤْلَکَ یَا مُوسَى ﴿36﴾ وَ لَقَدْ مَنَنَّا عَلَیْکَ مَرَّةً أُخْرَى ﴿37﴾
ترتیل صوتی آیات 13 تا 37 سوره طه
آموزش مفاهیم
فعالیت اوّل (صفحه 85 کتاب درسی)
جدول زیر را با استفاده از کلمات داده شده کامل کرده و سعی کنید معنای کلمات را به خاطر بسپارید.
قرارداد، آب، میان
| ردیف | کلمه | معنا | ردیف | کلمه | معنا |
| 1 | بَین | میان | 2 | هُما | آن دو |
| 3 | جَعَل | قرارداد | 4 | مَهد | محل آرامش و آسایش |
| 5 | سُبُل | راهها، جمع سبیل | 6 | ماء | آب، باران |
فعالیت دوم (صفحه 85 کتاب درسی)
این ترکیبها را معنا کنید.
1- بَینَهُما: میان آن دو
2- اَلَّذی جَعَلَ: کسی که قرار داد.
3- فیها سُبُلًا: در آن راههایی را
فعالیت سوم (صفحه 85 کتاب درسی)
این ترکیبها را مانند نمونه، کامل و معنا کنید.
لَـ (برای) + ـهو $\leftarrow $ لَهو: برای او، برایش
لَـ (برای) + هُم $\leftarrow $ لَهُم: برای آنها، برایشان
لَـ (برای) + ها $\leftarrow $ لَها: برای آن، برایش
لَـ (برای) + کُم $\leftarrow $ لَکُم: برای شما، برایتان
انس با قرآن در خانه (صفحه 86 کتاب درسی)
الف) خواندن روزانهٔ قرآن کریم: هر روز در خانه یک صفحه از صفحات 310 تا 315 قرآن کریم را بخوانید.
ب) ترجمهٔ این عبارات قرآنی را که در صفحات بالا آمده است کامل کنید و شماره آیهٔ مربوط را مقابل آن بنویسید.
1- تَنزیلًا مِمَّن خَلَقَ الاَرضَ وَ السَّماواتِ العُلَی: (قرآن) نازل شده از کسی است که آفرید زمین و آسمانهای بلند را.
2- لَهو ما فِی السَّماواتِ وَ ما فِی الاَرضِ وَ ما بَینَهُما: برای او (خدا) است هر آنچه در آسمانها و هر آنچه در زمین و هر آنچه میان آن دو است.
3- اَلَّذی جَعَلَ لَکُمُ الاَرضَ مَهدًا وَ سَلَکَ لَکُم فیها سُبُلًا وَ اَنزَلَ مِنَ السَّمآءِ مآءً: کسی که قرار داد برای شما زمین را محل آرامش و آسایش. و درست کرد برای شما در آن (زمین) راهها را. و نازل کرد از آسمان آب را.
ج) از صفحهٔ 313 قرآن کریم سه ترکیب یا عبارت سادهٔ قرآنی نوشته و معنا کنید.
1- وَنَذْکُرَکَ کَثِیراً: و تو را بسیار یاد کنیم.
2- أَقِمِ الصَّلَاةَ: نماز را به پا دار.
3- وَاحْلُلْ عُقْدَةً مِنْ لِسَانِی: و بازدکن گره از زبانم را.
د) از صفحهٔ 313 قرآن کریم یک پیام زیبا و کوتاه قرآنی دربارهٔ نماز جستوجو کرده و آن را همراه با معنا بنویسید. با دقت در این پیام بگویید که این کلام زیبا به چه سؤال مهمی دربارهٔ نماز پاسخ میدهد.
این پیام قرآنی به ما میآموزد که برای این که به یاد خدا باشیم باید نماز بخوانیم. نماز خواندن راه ارتباط و حرف زدن با خدا و به یاد او بودن است.
قرآن در نگاه دانشمندان
از زمانی که قرآن کریم نازل شد، مردم و به خصوص دانشمندان را تحت تأثیر خود قرار داد. میدانید که دقّت دانشمندان از سایر مردم بیشتر است؛ در نتیجه آنها با خواندن قرآن نکات دقیقتر و زیباتری را از آیات قرآن کشف میکنند. بسیاری از دانشمندان مسلمان و غیرمسلمان، قرآن را کتابی بیمانند معرفی کردهاند. یکی از دانشمندان بزرگ فرانسوى به نام «اِرنِست رنان» چنین گفته است:
«در کتابخانهٔ شخصی خود هزاران جلد کتاب سیاسی، اجتماعی و غیر آن دارم که آنها را بیش از یک بار نخواندهام، ولی یک جلد کتاب است که همیشه مونس من است و هرگاه احساس خستگی روحی میکنم و میخواهم درهایی از معارف و کمال بر روی من باز شود، آن را مطالعه میکنم و هیچگاه از زیاد خواندن آن خسته نمیشوم. این کتاب «قرآن» کتاب آسمانی مسلمانان است.»